ویژیگیهای عاقل(فهم زمان، توجه به مسئولیت‌ها و مراقبت از زبان)

…قال«صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلّم»: …عَلَی العَاقِلِ أن یَکوُنَ بَصِیراً بِزَمَانِهِ مُقبِلاً عَلَی شَأنِه حَافِظاً لِلِسَانِه.([1])زمان خودش را خوب بشناسد، به وظیفه اصلی خودش با همه وجود توجه کند و زبانش را هم خوب نگه دارد.»مکارم الاخلاق ص 383 

پیامبر خدا در روایتی می فرمایند: هر آدم عاقل باید سه ویژگی اساسی داشته باشد:

ویژیگی اول:أن یَکوُنَ بَصِیراً بِزَمَانِهِ«بصیرت به زمان».یعنی بفهمیم در چه دوره‌ای زندگی می‌کنیم، مشکلات، فرصت‌ها، دوست و دشمن چه کسانی هستند. درست مثل یک رزمنده، اگر او نداند جبهه جنگ کجاست و از کجا تهدید می‌شود، حتی بهترین اسلحه هم به دردش نمی‌خورد. اگر جوان هستیم، بدانیم با چه خطراتی روبرو هستیم؛ اگر والدین هستیم، بدانیم بچه‌هایمان به چه موضوعاتی مبتلا شده‌اند. به‌روز بودن فقط مخصوص سیاست‌مدارها نیست؛ هر کسی باید بفهمد شرایط اطرافش چیست تا راه را گم نکند.

ویژیگی دوم: مُقبِلاً عَلَی شَأنِه «اولویت‌گذاری و تمرکز بر کار مهم». خیلی وقت‌ها در زندگی همه ما، مسائل فرعی ما را از اصل دور می‌کند؛ مثلاً به جای صرف وقت برای تربیت فرزند، بیشتر نگران مهمانی رفتن یا ظاهر دیگران هستیم. یا در محیط کار، به جای فکر کردن به انجام درست وظیفه، وارد حاشیه و حرف‌وحدیث می‌شویم. مهم این است که بفهمیم الان وظیفه اصلی ما در خانه، محل کار یا جامعه چیست و به همان با دقت و عشق بپردازیم.

ویژیگی سوم: حَافِظاً لِلِسَانِه. «حفظ زبان».یعنی مراقب حرف زدن‌مان باشیم. نه اینکه ساکت باشیم و اصلاً حرف نزنیم، بلکه بدانیم کجا و چه حرفی سود دارد، چه حرفی باعث ناراحتی دیگران یا تفرقه می‌شود. خیلی از مشکلات، ریشه در بی‌توجهی به همین زبان است.

بنابر این این سه اصل را تمرین کنیم:
فهم زمان، توجه به مسئولیت‌ها و مراقبت از زبان.