بِسْمِ اللَّـهِ الرَّ‌حْمَـنِ الرَّ‌حِیمِ
مهارت های زندگی – دکتر رفیعی – رمضان - سحر نهم – بخش دوم

احترام به پدر و مادر
قرآن می فرماید:رَبَّنَا اغْفِرْ لِی وَلِوَالِدَیَّ (آیه ۴۱ سوره ابراهیم)

۱. برای والدین خود دعا کنید:أَوْزِعْنِی أَنْ أَشْکُرَ نِعْمَتَکَ الَّتِی أَنْعَمْتَ عَلَیَّ وَعَلَى وَالِدَیَّ (آیه۱۹ سوره نمل)

۲. افزون بر شکرگزاری نعمت های داده شده به خودت، شکرگزار نعمت های داده شده به پدر و مادرت هم باش.

۳. در برخورد با والدین:
۱.برخوردی تند نداشته باش و کریمانه سخن بگو.
۲. در برابر منکر شدن در انجام مسائل اعتقادی از طرف والدین، به توصیه قرآن کریم از آن ها پیروی نکن.
امام صادق(ع):مَن نَظَرَ إلى أبَوَیهِ نَظَرَ ماقِتٍ و هُما ظالِمانِ لَهُ، لم یَقبَلِ اللّه ُ لَهُ صلاهً
اگر فرزندی فقط نگاه خشمگین به پدر و مادر کند(فریاد نزند)، عبادات او مورد درگاه عبودیت قرار نمی گیرد.

در روایت داریم شخصی خدمت رسول خدا(ص) رسید و عرض کرد: من پدر و مادرم فوت کردند،آیا از احترام پدر و مادر هنوز بر گردن من چیزی هست؟

حضرت فرمودند: چهار چیز بعد از مرگشان هم جزو آداب برخورد با پدر و مادر محسوب می شود:
۱. یاد و طلب خیر کنید.
۲. استغفار کنید.
۳.اگر عهد و پیمانی برگردنشان بوده، وفا کنید.
۴. دوستان آن ها را مورد اکرام قرار بدهید.

رسول خدا گاهی هدیه ای برای خانمی می فرستادند و می گفتند این کیه؟ چه نسبتی با شما دارد؟پیامبر(ص) میفرمودند: حضرت خدیجه کبری(س) ایشان را دوست داشتند .
کسی مرتکب خطا شده بود، حضرت محمد(ص) فرمودند: به مادرت اکرام کن گفت: و مادرم زنده نیست.
پیامبر(ص) فرمودند: اگر خاله داری به او خدمت کن،که به منزله مادر است.گاهی بعضی افراد خدمت به پدر و مادر می کنند و سپس منت بر سر پدر و مادر یا خواهر و برادر دیگر میگذارند.

مثلا به سایر برادرها می گوید: ببین من این کار را بر پدر انجام دادم یا من بر مادر غذا درست کردم.این کار گناه بزرگی به همراه دارد.
امیرمؤمنان میفرمایند:وَ الْمَنَّانُ عَلَی أَبَوَیْهِ وَ إِخْوَتِهِ وَ أَخَوَاتِهِ بَعِیدٌ مِنَ الرَّحْمَهِ وَ بَعِیدٌ مِنَ الْمَلَائِکَهِ قَرِیبٌ مِنَ النَّارِ لَا یُسْتَجَابُ لَهُ دَعْوَهٌ وَ لَا یُقْضَی لَهُ حَاجَهٌ وَ لَا یَنْظُرُ اللَّهُ إِلَیْهِ فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَه
اگر کسی بر پدر، مادر، خواهر و برادر خود منت بگذارد، از رحمت خدا و لطف ملائکه دور است؛ و به جهنم نزدیک است. و دعایش به استجابت نمی رسد و خداوند در دنیا و آخرت بر او توجه نمی کند.

خدا منت گذاشتن را دوست ندارد و میفرماید:لَا تُبطِلُواْ صَدَقَتِکُم بِٱلمَنِّ وَٱلأَذَى (آیه ۲۶۴ سوره بقره) شما صدقه که بدهید و منت بگذاری باطل میشود. مطلقاً منت خوب نیست و در روایت داریم: اگر کسی به فقیر منت بگذارد، ملعون است.
در این حد خوب نیست که قرآن می فرماید: اگر شما کمک نکنی بهتر است تا منت بگذاری.در ماه رمضان انسان باید بیشتر هوای سائل و گرفتار را داشته باشد.

روایت دیدم که امام حسن مجتبی(ع) هیچ سائلی را رد نمی کردند.
به ایشون عرض می کردند: آقا شما بالاخره بعضی از اینا درست نمیگویند که سائل هستند. آقا فرمودند: إنی سائل(من خودم سائلم). خجالت میکشم سا ئلی را رد کنم.
از مرحوم آیت الله العظمی گلپایگانی نقل کردند: گاهی کسانی چند بار می آمدند و از ایشون طلب کمک می کردند.
ایشان به اطرافیان و فرزندان سفارش کرده بودند: کسی را رد نکنید. نگید دو روز پیش آمدی؛ خجالت بکش. فرموده بودند: کمتر نسبت به روزهای پیشین به او بدهید.

در نقلی آمده است علت بلایی که حضرت یعقوب(ع) به فراق یوسف مبتلا شد، این بود خانه ایشان بزرگ بود و چند تا درب داشت. یک سائلی از یک درب آمده بود برای کمک و مجدد از یک درب دیگرآمد. حضرت یعقوب پیامبر مشاهده کردند. یک بار آمد و ردش کرد و این موجب شد که دچار آن آسیب شود.

چند مواردی است که نیازمند اکرام و احترام است و در روایات ما آمده است و ریشه قرآنی دارد.

۱.احترام نگه داشتن علما.
دقت کنید در بعضی شب نشینی ها و رفت و آمدها گاهی بدون اطلاع شروع می کنند پشت سر عالمی یا مرجعی صحبت می کنند. این آقا یک عمر در فقه و اصول و … کار کرده و زحمت کشیده است.تقوا و ایمان دارد. اهل نماز شب است.
برخی افراد به راحتی لطیفه می سازند؛ مطالب نادرست می گویند؛ این کارها عاقبت بدی به همراه دارد.مَنْ أَکرَمَ عَالِماً فَقَدْ أَکرَمَنِی پیغمبر(ص) فرمودند: کسی عالمی رو اکرام کند، منو اکرام کرده است.

حُرمَةُ الجارِ على الإنسانِ كحُرمَةِ اُمّهِ رعایت حرمت همسایه همانند حرمت مادر لازم است.

۲.همسایگان در قرآن کریم به دو قسم تقسیم شدند:
الف) همسایگان فامیل
ب) همسایگان غیر فامیل. گاهی خونه برادر شما کنار خونه شما است دو تا حق دارد. یکی حق همسایگی ودیگری حق خویشاوندی بلکه سه تا حق مسلمانی.

۳. فرزندانتون را با اکرام برخورد کنید.
۴. مهمان را با اکرام باهاش برخورد کنید.
۵. بزرگ هر قومی رو با اکرام کنید.
ایشان که مسلمان نیست،درست است اما در بین قوم خودش بزرگ است.
۶. اکرموا الیتیم
خداوند متعال در قرآن کریم راجب یتیم تعابیری دارد.
أَرَأَیْتَ الَّذِی یُکَذِّبُ بِالدِّینِ فَذَلِکَ الَّذِی یَدُعُّ الْیَتِیم (آیات ۱و ۲ سوره ماعون) می فرماید: چرا یتیم رو اکرام نمی کنید؟ !