انقلابِ قلب در عصرِ بیتفاوتی؛ تحلیلِ نشانههای آخرالزمان بر اساس حدیث نبوی
بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِیمِ
حجةالاسلام سیدمحمدموسوی
اَلحَمدُ لِلّهِ الَّذی جَعَلَ الإیمانَ نُوراً لِلْقُلُوبِ، وَ الصَّلاةُ وَ السَّلامُ عَلی سَیِّدِنا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرینَ، اَلَّذینَ جَعَلَهُمُ اللهُ لِلْحَقِّ مَناراً.
«قـالَ النّبِيّ صلي الله عليه و آله: اِنَّ مِنْ اَشْراطِ القِيامَةِ اِضاعَةُ الصَّلاةِ وَ اتِّباعُ الشَّهَواتِ وَالْمَيْلُ مَعَ الاَهْواءِ وَ تَعْظيمُ الْمالِ وَ بَيْعُ الدُّنيا بِالدّينِ،فَعِنْدَها يُذابُ قَلْبُ المُؤمِنِ فِى جَوفِهِ كَما يُذابُ الْمِلْحُ فِى الماءِ مِمّا يَرى مِنَ الْمُنْكَرِ فَلا يَسْتَطيعُ اَنْ يُغَيِّرَهُ.» [وسائل الشيعه، ج 11 ص 276]
عزیزان و مؤمنان گرامی! وقتی از «آخرالزمان» صحبت میکنیم، تصورِ بسیاری از ما به سمتِ زلزلهها، آشوبهای بزرگ یا پدیدههای عجیبِ فیزیکی میرود. اما پیامبرِ رحمت (صلی الله علیه و آله) در سخنرانیِ عظیمِ خود در «حجّه الوداع»، از یک زلزلهی دیگر سخن میگویند؛ زلزلهای که در درونِ انسان رخ میدهد. زلزلهای که لرزه بر پیکرهی «ایمان» میاندازد و ساختارِ قلبِ مؤمن را فرو میریزد.
پیامبر (ص) میفرمایند یکی از نشانههای نزدیک شدنِ قیامت، تبدیل شدنِ ارزشهاست. زمانی که نماز، از جایگاهِ معنویت به یک حرکتِ عادتگونه تبدیل شود، زمانی که میل به شهوات بر عقل چیره شود، زمانی که پول و ثروت، معیارِ شخصیتِ انسان شود و در نهایت، وقتی دین برای رسیدن به منافعِ دنیوی، معامله میشود.
اما ترسناکترین بخشِ این حدیث، آنجاست: «فَعِنْدَها يُذابُ قَلْبُ المُؤمِنِ فِى جَوفِهِ كَما يُذابُ الْمِلْحُ فِى الماءِ...» (وسائل الشیعه، ج ۱۱، ص ۲۷۶). پیامبر از مرحلهای میگویند که قلبِ مؤمن، از شدتِ دیدنِ منکرات، مانند نمک در آب حل میشود؛ یعنی دچارِ نوعی «بیحسیِ ایمانی» و «بیتفاوتیِ مطلق» میشود. امروز میخواهیم بررسی کنیم که چگونه این نشانهها در جامعهی ما تجلی یافته و چگونه میتوان از این ذوب شدنِ قلب، نجات یافت.
فروپاشیِ ستونهای معنوی (تباه ساختن نماز و پیروی از شهوات)
نخستین نشانه، «اِضاعَةُ الصَّلاةِ» (تباه ساختن نماز) است. پیامبر (ص) نمیفرمایند نماز را ترک کنید، بلکه میفرمایند آن را «تباه» نکنید. یعنی نماز را از مقصودش برکندن.
نمازی که در آن حضورِ قلب نیست، نمازی که فقط حرکاتی خشک است و تأثیری بر اخلاقِ فرد ندارد؛ این یعنی تباه کردنِ نماز.
قرآن میفرماید: «إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ» (عنکبوت، ۴۵). اگر نماز، جلوی فحشا و منکر را نمیگیرد، یعنی آن نماز «اضاعه» شده است.
سپس به سراغِ «اتِّباعُ الشَّهَواتِ» میرود. وقتیِ لذتهای جسمانی و تنخواهی، بر اصولِ عقلی و شرعی مقدم میشود، جامعه از مسیرِ هدایت خارج میشود.
ما امروز در عصرِ «مصرفگرایی» زندگی میکنیم. رسانهها و شبکههای اجتماعی، تمامِ انرژیِ فکریِ جوانان را به سمتِ «داشتنِ بیشتر»، «زیباتر بودن» و «لذتجوییِ لحظهای» بردهاند.
وقتی معیارِ زندگی، صرفاً ارضایِ میل و شهوت باشد، پیوندِ روح با خالق گسسته میشود.
شعر:
*چو بادهی مستی به جانی رسد* *میانِ عقل و هوایِ نفس، جدلی است شد*
*اگر حلم و وقار از دلِ مرد برود* *خِرَد در بندِ شهوت، هلاک و مَحور است*
سلطهی مادیات و معاملهی دین با دنیا
نشانهی سوم و چهارم، بسیار نزدیک به واقعیتِ روز ماست: «تَعْظيمُ الْمالِ وَ بَيْعُ الدُّنيا بِالدّينِ»
بزرگداشتِ مال، یعنی وقتی «پول» تبدیل به «خدا» شود! وقتی ارزشِ انسانی، اعتبارِ اجتماعی و حتی اصولِ اعتقادی، در ترازویِ سود و زیانِ اقتصادی سنجیده شود.
«بیعُ الدنیا بالدّین» یعنی معامله کردنِ اصلِ ایمان برای رسیدن به یک منفعتِ موقت.
در تاریخِ اسلام، بزرگترینِ فتنه ها، زمانی رخ داد که برخی از اهلِ دنیا، برای حفظِ قدرت و مالِ خود، از اصولِ دین روی گرداندند. اما در مقابل، میبینیم کسانی اگرچه در دنیا ثروت داشتند، اما هرگز دین را به پول نفروختند.
امروز، ما شاهدِ «سرمایهسالاریِ بیرحمانه» هستیم. وقتی در جامعه، ثروتمندان بدونِ مراعاتِ حقِ مردم، به قدرت میرسند و فقرا در حاشیه میمانند، یعنی «تعظیم المال» حاکم شده است. وقتیِ یک مسئول، برای حفظِ کرسی و منصب، از فداکاری و صداقتِ دینی میگذرد، او در حالِ «فروشِ دین به دنیا» است. این یعنی فروپاشیِ اخلاقِ اجتماعی.
فاجعهی اصلی؛ ذوب شدنِ قلب و بیتفاوتی
اما رسیدیم به اوجِ این روایت؛ به آن مرحلهای که پیامبر (ص) با تعبیری تکاندهنده توصیف میکنند: «یُذابُ قَلْبُ المُؤمِنِ... كَما يُذابُ الْمِلْحُ فِى الماءِ»
چرا قلبِ مؤمن ذوب میشود؟ چون منکرات را میبیند اما «توانِ تغییر دادن ندارد». این یعنی «بیتفاوتیِ اخلاقی»
وقتی جرم و جنایت، وقتی بیعدالتی، وقتی ظلم به ضعیفان و وقتی انحرافاتِ اخلاقی در جامعه عادی شود ، قلبِ مؤمن دچارِ «کرختی» میشود.
او میبیند که همه دارند اشتباه میکنند، او میبیند که ارزشها در حالِ فروپاشی است، اما چون احساسِ ناتوانی میکند یا میترسد، سکوت میکند. این سکوت، همان «ذوب شدن» است. نمک که در آب حل شود، دیگر شکلی ندارد؛ مؤمنِ بیتفاوت نیز دیگر «هویتِ مقاومتگرِ» خود را ندارد.
امروز بزرگترینِ چالشِ ما، «بیتفاوتی» است. وقتی میبینیم حقِ کسی خورده میشود و میگوییم: «به ما چه؟»،
یا وقتی میبینیم اخلاق در حالِ نابودی است و میگوییم: «دنیا اینگونه میگذرد»، در واقع در حالِ ذوب شدن هستیم.
امام صادق (ع) میفرمایند: قلبِ مؤمن از دیدنِ منکر، از شدتِ رنج، ذوب میشود. اما اگر این ذوب شدن، منجر به «بیحسی» شود، یعنی مرگِ تدریجیِ ایمان رخ داده است.
نتیجه :
عزیزان! هدف از این هشدارها، ناامیدی نیست؛ بلکه «بیداری» است. پیامبر (ص) میخواهند ما بدانیم که اگر نخواهیم، در گردابِ این نشانهها غرق خواهیم شد.
راهِ نجات از این وضعیت چیست؟
۱. بازگشت به نمازِ واقعی: نمازی که ما را از فحشا و منکر بازدارد، نه نمازی که فقط یک تشریفات باشد.
۲. مبارزه با مصرفگرایی: تمرینِ قناعت و تمرکز بر «ارزشها» به جای «مادیات».
۳. مقابله با بیتفاوتی: نباید اجازه دهیم قلبمان مانند نمک، در آبِ منکرات حل شود. هر چقدر توان داریم، باید در برابرِ منکر، صدا بلند کنیم؛ حتی اگر تغییرِ بزرگِ اجتماعی ممکن نباشد، حداقل «تغییرِ درونی» و «اعتراضِ قلبی» نباید از دست برود.
بیایید دوباره با خدا پیمان ببندیم که در برابرِ فتنههایِ دنیا، دینمان را نفروشیم و در برابرِ موجِ شهوات، به حلم و وقارِ خود پایبند باشیم.
«اللهم اجعلنا من المصلین المخلصین... اللهم ارزقنا الثبات فی الامر...»
والحمدلله رب العالمین
«شیعه کوئست؛ همراه شما در مسیر تبلیغ و ترویج دین»
www.shiaquest.net
به کانال سخنرانی های مکتوب و #روضه در ایتا بپیوندید @shiaquest_net
