بِسْمِ اللَّـهِ الرَّ‌حْمَـنِ الرَّ‌حِیمِ

1403-12-21-حجت الاسلام رفیعی - تفسیر سوره توبه – جلسه هشتم – رمضان 1403

الحمدلله رب العالمین و الصلات و السلام علی سید المرسلین حبیب الله العالمین ابی القاسم المصطفی محمد (صلوات) و علی آله الطیبین الطاهرین المنتجبین و الهداۀ المهدیین سیما بقیۀ الله فی الارضیین و لعن علی اعدائهم اعداء الله اجمعین

گرامی می دارم ایام وفات ام الائمه و ام فاطمه ام المومنین حضرت خدیجه کبری  ان شاءالله همه این جمع در نزدیک قبرش مکه مکرمه در قبرستان ابیطالب اظهار ارادت کنیم نثار روح پر فتوح این بانوی فداکار و این بانوی در واقع کار آفرین نخستین زن مسلمان در تاریخ اسلام ام الأئمه و نثار روح همسر بزرگوارش رسول گرامی اسلام صلواتی عنایت کنید. (صلوات)

آیۀ هفدهم و هجدهم سورۀ توبه امروز مورد بحث ماست این دو آیه راجع به مسجد و مساجد است البته داستانش این است که وقتی خدا از پیامبر خواست قراردادش را با مشرکین لغو کند و مشرکین از مسجد الحرام و مکه بیرون بروند یک سری قبیله های قدیمی مکه مثل بنو عبدالدار که یک قبیله ای بودند اینها خوب از قدیم کار تعمیر مسجد الحرام و اگر جایی اش خراب می شد اگر سیل می آمد اینها را درست می کردند کلاً معماری مسجد الحرام را نگهداری خانه خدا و کعبه با این مشرکین بود قبل از اسلام حالا که اسلام آمد و مکه را گرفت و بت ها را شکست و سوره توبه هم نازل شد و فرمود مشرکین دیگر رسمیت ندارند از نظر اسلام اینها دیگر در واقع جایگاهی در مکه ندارند اینها آمدند از پیامبر خواهش کردند این پست را از اینها نگیرد یعنی هنوز هم همچنان تعمیر مسجد الحرام معماری اش اگر نیاز به بازسازی دارد و نیاز به به هر حال کاری دارد اینها انجام بدهند این دو آیه در این رابطه نازل شده.

آیه اول می فرماید خیلی ممنون مسجد مال خداست و مشرک حق ندارد بیاید مسجد بسازد یا مسجد تعمیر کند مثل اینکه مثلاً فرض کنید که ما برویم برای یهودیان کنیسه بسازیم و یا برای مسیحیان کلیسا بسازیم یا نه حالا باز کلیسا و کنیسه یک مذهب عبادی است ما برویم بخواهیم بت بسازیم با روحیه ی ما جور در نمی آید یک مسلمان که نمی رود بت بسازد یک مشرک که نمی آید مسجد تعمیر کند

مسجد مال خداست محل عبادت است آیه را معنا کنم «مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَسَاجِدَ اللَّهِ» مشرکین حق ندارند تعمیر مسجد داشته جالب هم هست اینها صحبتشان در مسجد الحرام بود ولی آیه یک حکم کلی بیان می کند مساجد الله الان یک مشرکی پیدا شود بگوید من در قم می خواهم یک مسجد بسازم و یک هندو و یک غیر مسلمان خدا می گوید نه ازش قبول نکنید حتی منافقین مسجد ساختند خدا قبول نکرد شد مسجد ضرار تخریب شد و از بین رفت

مسجد انگیزه اش باید الهی باشد ما تو اسلام هم کار باید خوب باشد و هم کسی که اون کار را انجام می دهد باید نیتش خوب باشد الان انفاق خوب است اما اگر کسی روی ریا انجام بدهد قبول نیست نماز خوب است اگر کسی روی ریا بخواند قبول نیست

مسجد سازی خوب است اما باید مسلمان باشد کسی می تواند مسجد بسازد که پنج تا شرط داشته باشد اون پنج تا را در آیه بعدی اش می گویم « شَاهِدِينَ عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ » می فرماید این کفار این مشرکین خودشان گواهی می دهند بالکفر چون قبول دارند کافر هستند «شَاهِدِينَ عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ» می گویند ما کافر باشیم مسجد هم بسازیم این نمی شود « أُولَٰئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ » مشرک تا خدا را قبول نکند اعمالش هم قبول نیست

لذا مشرک انفاق هم بکند مثلا بیاید پنجاه پرس و صد پرس غذا بدهد به فقرا و پنج خانه برای مستمندان بسازد برای فقیر عیبی ندارد برود توش زندگی کند اشکالی ندارد اما از این مشرک قبول نمی شود « وَفِي النَّارِ هُمْ خَالِدُونَ »اینها اهل جهنم هستند

برای اینکه ما اول سنگ بنایی که باید حلش کنیم خدا شناسی است شما می خواهی بت بپرستی مسجد بسازی نمی شود بت بپرستی انفاق کنی نمی شود لذا خدای تبارک و تعالی با این آیه 17 راه تعمیر و ساخت مساجد را برای مشرکین بست مسجد باید با پول حلال طیب و پاکیزه حالا بعضی اوقات اتفاق می افتد ممکن است یک آدم های اختلاس گری و آدم هایی که اهل حرام بودند بیایند یک پولی هم برای مسجد بدهند این اتفاق گاهی افتاده منتهی اگر انسان اطلاع داشته باشد این پول ها را نباید قبول کند مسجد باید با پول پاکیزه ساخته شود.

آیه بعد می فرماید ببینید مساجد را ببینید مساجد جمع است سخن از مسجد الحرام نیست ما الان در کشورمان گفته می شود حدود هفتاد هشتاد هزار مسجد داریم من مطالبی هم راجع به مسجد دارم امروز می گویم یک گله هایی دارم می گویم ان شاءالله اونهایی که مسئول هستند گوش می دهند مسجد را کی می تواند بسازد « إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ » کسانی می توانند اقدام کنند به مسجد سازی که:

 «مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ» خدا را قبول داشته باشند «وَالْيَوْمِ الْآخِرِ» و قیامت هم قبول داشته باشد پس مبدأ و معاد را بپذیرد. «وَأَقَامَ الصَّلَاةَ» اهل نماز باشد «وَآتَى الزَّكَاةَ »مالش پاک باشد اگر قرار است طلایی و نقره ای بدهد از مال زراعتی اش برای مسجد بدهد اول باید زکات مالش را بدهد

بعد فرمود « وَلَمْ يَخْشَ إِلَّا اللَّهَ ۖ » از کسی هم نترسد تحت تاثیر قرار نگیرد مثلا فرض می کنیم می خواهد اینجا یک پروژه ای بسازد هزار تا آپارتمان بهش می گویند یاالله یا یک مسجد می سازی یا بهت پروانه نمی دهیم این مسجد ساختن فایده ای ندارد این از ترس فرض کنید شهرداری یا اون مجموعه ای که هست یا مسجد اینجا می سازی نه انگیزه من مسجد نیست می خواهم هزار تا آپارتمان بسازم چون بهم مجوز نمی دهند حالا یک مسجد هم می سازم « وَلَمْ يَخْشَ إِلَّا اللَّهَ ۖ » برای خدا کار کند « فَعَسَىٰ أُولَٰئِكَ أَنْ يَكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِينَ » اینها نشانه هدایت و رستگاری است

آقایان و خواهران گرامی چند تا نکته راجع به مسجد بگویم چون مساجد ما یک آسیب های جدی دارد امروز من اون آسیب ها را عرض می کنم در اسلام مسجد مرکز است کانون است شما نگاه کنید من دو سه تا روایت بخوانم «المساجد مجالس الانبیاء» مسجد محل جلوس پیغمبران است «المساجد روضۀٌ من ریاض الجنه» مسجد باغی از باغ های بهشت است «الجلوس فی المسجد لانتظار الصلاه عباده» کسی در مسجد بنشیند قبل نماز ما غالباً دیر می آییم یا الله یا الله می کنیم توی نماز ان الله مع الصابرین نه یک ربع به نماز بیاید در مسجد بنشیند عبادت است

« مَن مَشى إلى مَسجِدٍ يَطلُبُ فيهِ الجَماعَةَ كانَ لَهُ بكُلِّ خُطوَةٍ سَبعونَ ألفَ حَسَنةٍ ، و يُرفَعُ لَهُ مِن الدَّرَجاتِ مِثلُ ذلكَ ، و إن ماتَ و هُو على ذلكَ وكَّلَ اللّه ُ بهِ سَبعينَ ألفَ مَلَكٍ يَعُودُونَهُ في قَبرِهِ ، و يُؤنِسُونَهُ في وَحدَتِهِ ، و يَستَغفِرُونَ لَهُ حتّى يُبعَثَ .[. بحار الأنوار : 76/336/1 .] » کسی قدم بر دارد به مسجد مثلاً خانه اش تا مسجد فرض کنید راه یک کیلومتر راه است قدم به ازای هر قدمی هفتاد هزار حسنه بهش می دهند و به همان اندازه درجه اش بالا می رود و گناهش آمرزیده می شود

چقدر اسلام برای اگر کسی در خانه اش نماز بخواند یک ثواب دارد و بیاید در مسجد محله جماعت هم نه فقط فرادا 25 برابر اگر بیاید در مسجد جامع مسجد بزرگ شهر پانصد برابر اگر جماعت بشود که دیگر اصلا ثوابش را کسی نمی تواند قابل شمارش نیست چقدر ما ثواب از دست می دهیم مسجد در اسلام موضوعیت دارد

شما این آیه را شنیدید « وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ - أُولَٰئِكَ الْمُقَرَّبُونَ » فرمود منظور از سابقون السابقون اول کسی است که می آید مسجد مثلا در مسجد را که باز می کنند اول نفر کی می آید؟ اون السابقون السابقون یک معنایش این است.

باز فرمود کسی که نمازهایش را در مسجد بخواند من صلی المغرب و صلاة العشا و صلاة القضا صبح و مغرب و عشا این خیلی عجیب است فکأنما احیا اللیل کله گویا تمام شب را احیا گرفته این ثوابی است که برای مسجد رفتن مطرح است حالا مسجد ساختن را الان عرض می کنم

نبی مکرم اسلام حضرت محمد صلی الله علیه و آله فرمودند این آیۀ شریفه انما یأمروا دارم به این مناسبت می گویم فرمود کسی مسجد بیاید یکی از این هشت تا اثر را دارد به یکی از این هشت تا بالاخره می رسد.

1-«اخاً مستفاداً فی الله» یک دوست خوب پیدا می کند شما هر شب می آیی مسجد یک رفیق پیدا می کند اگر مریض شود می فهمی اگر اتفاقی برایش می افتد آدم در مسجد رفیق مسجدی پیدا می کند.

2-«علماً مستطرفا» یک علم و دانشی یاد می گیرد امام جماعت دو تا مسئله می گوید و یک حدیثی به دیوار می زنند آدم یک چیزی یاد می گیرد آیه محکمه یک آیه قرآن تفسیرش را آدم یاد می گیرد

3-«کلمتٍ تدلوا علی هدی» یک سخنی می شنود هدایت می شود ممکن است در همین مسجد ما چقدر آدم ها داشتیم اومدند در مسجد تغییر کردند اصلا مسجد پیغمبر کانون مراجعات مردم بوده طرف می آمد در مسجد اختلاف با همسرش داشت و بچه اش مشکلی داشت و خودش می خواست توبه کند و بعد فرمودند

4-«او تصرفه عن الرداء» مسجد آدم را از سقوط حفظ می کند شما اگر یکجایی روزی پنج مرتبه و سه مرتبه شستشو کنید دیگر کثیف نیستید مسجد محل شستشو هست و کارواش روح است فرمود یا یک رحمت منتظر است وقتی در مسجد بروی رحمت خدا شامل حال شما می شود و یا ترک گناه آدم مسجد بیاید یک گناهی را کنار می گذارد و یا خشیت الهی در انسان زیاد می شود و یک وقتی اباذر غفاری که صلوات شما هدیه باشد به روحش. (صلوات)

این آخرین جمله من فرصتم تمام شد اومد خدمت رسول خدا در مسجد گفت اوصی یا رسول الله یا رسول الله به من یک سفارشی بکنید حالا نصیحت کنید پیغمبر خدا فرمودند من أجاب داعی اللّه و أحسن عمارة مساجد اللّه کان ثوابه من اللّه الجنُّة. هر که ندای خدا را پاسخ بدهد و مسجدها را تعمیر کند اهل بهشت است این آیه ای که ما خواندیم همین بود دیگر انما یأمروا مساجد الله هر که مساجد را تعمیر کند

یک توضیحی بدهم تعمیر مسجد دو جور است یک اینی که آدم دیوارش خراب شود درست کند یک تعمیر مسجد هم تعمیر معنوی است رسول خدا این را به اباذر فرمود اباذر عرض کرد به ابی انت و امی یا رسول الله پدر و مادرم فدای شما ادب را نگاه کنید کیف تأمروا مساجد الله ما چطوری مسجدها را تعمیر کنیم گفتم تعمیر دو جور است یک تعمیر فیزیکی است و یک وقت سنگ مسجد خراب است درست می کنی و یک وقت نه منظور از تعمیر سرپا نگه داشتن مسجد است حفظ احترام مسجد است

آقایان و خواهران رسول خدا فرمود اباذر تو مسجد اگر می خواهی جزو کسانی باشی که مسجد را تعمیر می کنند لا ترفعوا فیه الاصوات صدا در مسجد نباید بلند شود داد نزنید و لا یخاذوا فیها الباطل کارهای باطل و بیهوده در مسجد نباید انجام بشود فروش و خرید، خریدو فروش در مسجد محل کالا بیرونش ممکن است باشد خدا می فرماید نماز جمعه تمام شد بروید بازار فانتشروا فی الارض در مسجد کار لغو نباید صورت بگیرد

مسجد لذا تو روایت دارد مادامی که انسان در مسجد غیبت نکند در بهشت است مادامی که در مسجد حرف لغو نزند در بهشت است دنیا هم بهشت دارد بهشت دنیا کجاست؟ مساجد المساجد روضۀٌ من ریاض الجنه آیه نوزدهم این سوره فضائل امیر المومنین علیه السلام است آیۀ سقایة الحاج که ان شاءالله روزهای بعد مورد بحث قرار خواهیم داد انشاء الله.

خدایا به آبروی خدیجه کبری و فرزندش حضرت معصومه قسمت می دهیم که ما را اهل مسجد قرار بده و مساجد ما را آباد قرار بده

جوان های ما را به مساجد خدایا خودت جذب بفرما